Anna Kossowska

Wyobraź sobie, że sen jest jak codzienny reset systemu – pozwala organizmowi na regenerację, naprawę i przygotowanie do kolejnego dnia. Bez niego żadne ciało nie funkcjonuje prawidłowo, a konsekwencje bywają poważne. Brak snu to nie tylko uczucie zmęczenia – może wpływać na pamięć, koncentrację, nastrój, a w dłuższej perspektywie zwiększać ryzyko poważnych chorób, takich jak demencja czy choroba Alzheimera.

Co tak naprawdę dzieje się podczas snu?

Sen to czas intensywnej pracy dla naszego organizmu. W jego trakcie mózg usuwa toksyny, które nagromadziły się w ciągu dnia, układ krążenia normalizuje ciśnienie krwi, a równowaga hormonalna jest przywracana. Dzięki temu rano budzimy się gotowi na nowe wyzwania – pod warunkiem, że nasz sen jest odpowiedniej jakości.

Co ciekawe, to właśnie jakość snu często ma większe znaczenie niż jego ilość. Nawet jeśli śpisz 7–8 godzin, przerywany, niespokojny sen może pozostawić Cię równie zmęczonym, jak po krótkiej nocy. Na przykład badania pokazują, że fragmentacja snu, czyli częste wybudzanie się w nocy, w wieku 30–40 lat może prowadzić do problemów z pamięcią i koncentracją już po dekadzie.

Dlaczego niektórym trudniej zasnąć?

Na jakość snu wpływa wiele czynników. Z jednej strony są to czynniki fizjologiczne, takie jak zdrowie organizmu czy rytm dobowy. Z drugiej – środowisko i nasz styl życia. Światło ekranów, hałas, nieregularne godziny snu czy praca zmianowa zaburzają rytm dobowy i pogarszają regenerację.

Sen to proces, który wymaga przygotowania i wyciszenia. Trudno o spokojny sen, gdy głowę zaprzątają nierozwiązane problemy, a ciało nie miało czasu na zwolnienie tempa po intensywnym dniu.

Czym jest bezsenność?

Bezsenność to więcej niż trudność z zaśnięciem. To także problemy z utrzymaniem ciągłości snu, zbyt wczesne wybudzanie się lub sen, który nie przynosi regeneracji. Każdy z nas może czasami doświadczyć kilku gorszych nocy, co jest naturalne i zwykle nie stanowi powodu do niepokoju. Jednak gdy problemy ze snem występują przez co najmniej trzy noce w tygodniu i trwają dłużej niż trzy miesiące, można mówić o bezsenności przewlekłej. Taki stan wymaga uwagi, ponieważ wpływa na funkcjonowanie w ciągu dnia, pogarszając koncentrację, nastrój czy odporność na stres.

Jak radzić sobie z bezsennością?

Podstawą skutecznego leczenia bezsenności jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT-I). Pomaga ona zidentyfikować i wyeliminować złe nawyki, a także wzmacnia naturalne mechanizmy regulujące sen. Niestety, wiele osób wciąż wybiera farmakoterapię jako pierwsze rozwiązanie, mimo że długotrwałe stosowanie leków nasennych może prowadzić do uzależnienia i tzw. „bezsenności z odbicia” – nasilenia problemów po ich odstawieniu.

Jak zacząć dbać o sen?

Oto kilka prostych wskazówek, które mogą pomóc:

• Zadbaj o higienę snu – ustal stałe godziny kładzenia się spać i wstawania, unikaj ekranów na godzinę przed snem, a sypialnię zamień w oazę spokoju.
• Zrezygnuj z długich drzemek – zamiast tego postaw na regularną aktywność fizyczną w ciągu dnia, najlepiej na świeżym powietrzu.
• Wprowadź wieczorne rytuały wyciszające – zapisanie swoich myśli w notatniku, krótka medytacja czy ćwiczenia oddechowe pomogą Ci się zrelaksować i przygotować do snu.
• Jeśli problemy ze snem utrzymują się, skonsultuj się z lekarzem, psychologiem lub psychoterapeutą. Specjalista pomoże Ci zidentyfikować przyczyny trudności i zaproponować odpowiednie rozwiązania, takie jak terapia poznawczo-behawioralna czy zmiana nawyków.

Regeneracja na wagę zdrowia

Sen to nie luksus – to podstawa zdrowego życia. Warto poświęcić czas na zrozumienie, jak działa nasz organizm i co możemy zrobić, by zadbać o regenerację. To inwestycja, która zwraca się każdego dnia – lepszym samopoczuciem, sprawnością umysłu i zdrowiem w dłuższej perspektywie.